Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||

Sundarakanda
Sarga 37

In Sarga 36, we saw Hanuma presenting the Signet ring of Rama to Sita. After that the poet describes Sita as one "राम संकीर्तन वीत शोका ". That means one who is rid of sorrow after hearing the praises of Rama. Though the thought that Rama is in deep sorrow in her absence is disconcerting, Sita was rid of her sorrow at least momentarily after hearing the praises of Rama.

In Sarga 37 Sita's mind quickly pivots on the needed actions. Actions that are needed for uniting with Rama. Those actions should also be done in an appropriate way. Appropriate for the name and fame of Rama. That was the thought uppermost in the mind of Sita. In that mode, we see Sita in her true nature as the सह धर्मचारिणि', a lifelong companion.

We also see the ego-the free form of Hanuma, and the mindset of a true 'सह धर्मचारिणि, in the conversation of Sita and Hanuman in this Sarga,

Now we go through Slokas of Sarga 37.

||Sloka 37.01||

సీతా తద్వచనం శ్రుత్వా పూర్ణచంద్ర నిభాననా|
హనూమంత మువాచేదం ధర్మార్థసహితం వచః||37.01||

స|| సీతా పూర్ణచంద్ర నిభాననా ధర్మార్థసహితం తద్వచనం శ్రుత్వా హనుమంతం ఇదం వచః ఉవాచ||

||Sloka meanings||

సీతా పూర్ణచంద్ర నిభాననా -
Sita who has a face like that of a full moon
ధర్మార్థసహితం తద్వచనం శ్రుత్వా -
having heard words full of meaning and righteousness
హనుమంతం ఇదం వచః ఉవాచ -
spoke to Hanuman as follows.

||Sloka summary||

"Sita who has a face like that of the moon, having heard the words full of righteousness, spoke to Hanuman as follows." ||37.01||

||Sloka 37.02||

అమృతం విషసంస్పృష్టం త్వయా వానరభాషితమ్|
యచ్చ నాన్యమనా రామో యచ్చ శోకపరాయణః||37.02||

స||వానర త్వయా యచ్చరామః న అన్యమనా యచ్చ శోకపరాయణః ఇతి భాషితం (తత్) అమృతం విషసంస్పృష్టం||

Tilaka Tika says - యచ్చనాన్యమనా ఇతి వాక్యం ఆఖ్యాయతే తత్ అమృతం। యచ్చ శోకపరాయణమితి వాక్యం ఆఖ్యాతే తత్ విషం॥ It says that ' not thinking of anything else other than getting back Sita' is like a nectar ; Lost in sorrow is like a poison.

||Sloka meanings||

వానర - o Vanara
త్వయా భాషితం - (words) spoken by you
యచ్చ రామః న అన్యమనా -
that Rama is not thinking of any other
యచ్చ శోకపరాయణః ఇతి భాషితం -
that he is immersed in sorrow
అమృతం విషసంస్పృష్టం-
(like) nectar mixed with poison.

||Sloka summary||

"Oh Vanara ! The words you said that Rama is not thinking of any other thing and that he is immersed in sorrow, are like nectar mixed with poison." ||37.02||

||Sloka 37.03||

||Sloka 37.03||

ఐశ్వర్యే వా సువిస్తీర్ణే వ్యసనే వా సుదారుణే|
రజ్జ్వేవ పురుషం బద్ధ్వా కృతాంతం పరికర్షతి||37.03||

స||కృతాంతః పురుషః రజ్జ్వా బద్ధ్వా ఇవ సువిస్తీర్ణే ఐశ్వర్యే వా సుదారుణే వ్యసనే వా పరికర్షతి ||

||Sloka meanings||

కృతాంతః - fate
పురుషః రజ్జ్వా బద్ధ్వా ఇవ పరికర్షతి -
a man is dragged along as though tied with a rope
సువిస్తీర్ణే ఐశ్వర్యే వా -
one having great fortune
సుదారుణే వ్యసనే వా -
or steeped in terrifying adversity

||Sloka summary||

"One having great fortune or steeped in terrifying adversity
'Fate will drag him like one tied with a rope as it were." ||37.03||

Rama Tika says- । ఐశ్వర్యే వ్యసనేవా విధ్యమానం పురుషం రజ్జ్వా బద్ధ్వేవ కృతాన్తః కాలః పరికర్షతి తాభ్యాం అన్యత్ర కరోతి అతి అర్థః। ఏతేన రావణ విధ్వంసః అవశ్యం భవతి ఇతి సూచితం। Even if one is rolling in riches or drowning in sorrows, fate will drag him along like one tied with a rope in its own direction, meaning that it can take you in opposite direction. Comment is that this is an indication of eventual destruction of Ravana despite all his riches.

||Sloka 37.04||

విధిర్నూనమసంహార్యః ప్రాణినాం ప్లవగోత్తమః|
సౌమిత్రం మాం చ రామం చ వ్యసనైః పశ్య మోహితాన్||37.04||

స|| ప్లవగోత్తమ ప్రాణినామ్ నూనం విధిః అసంహార్యః | వ్యసనైః మోహితాన్ సౌమిత్రిం మాం చ రామం చ పశ్య||

||Sloka meanings||

ప్లవగోత్తమ ప్రాణినామ్ -
best of Vanaras
నూనం విధిః అసంహార్యః -
surely cannot overcome fate
వ్యసనైః మోహితాన్ -
afflicted by sorrows
సౌమిత్రిం మాం చ రామం చ పశ్య-
see Lakshmana and myself and Rama

||Sloka summary||

" Oh Best of Vanaras ! Surely it is not possible to overcome fate. See how Rama , Lakshmana and myself are afflicted by sorrows". ||37.04||

Here, "Fate is all too powerful" may sound like that it is indeed impossible to overcome fate for a normal person. What we understand from Sundarakanda, and Hanuma is that, following an appropriate teacher, it is surely possible to stand up to the fate.

One more thing.

We know that Rama is the incarnation of Vishnu, and Sita is Lakshmi, the consort of Vishnu. But they also fall prey to the vagaries of Fate. Therein lies the central truth of Ramayana. Rama, though Rama may be an incarnation of Vishnu, faces the difficulties like any other human being and moves forward showing the way.

Sita's comment is also seen as indication of future. Govindaraja in his commentary says. 'ऐश्वर्ये व्यसने वा विद्यमानं पुरुषं रज्ज्वा बद्ध्वेव कृतान्तः कालः परिकर्षति। ताभ्यां अन्यत्रकरोति इत्यर्थः। एतेन रावण विध्वंसः अवश्यम् भवेत् इति सूचितम्।

Sita's reference to "ऐश्वर्ये वा" meaning "even those in great fortune", is taken as reference to Ravana; and that he is doomed despite the great riches.

||Sloka 37.05||

శోకస్యాస్య కదా పారం రాఘవోఽధిగమిష్యతి|
ప్లవమానః పరిశ్రాంతో హతనౌ స్సాగరే యథా||37.05||

స|| సాగరే హతనౌః ప్లవమానః పరిశ్రాంతః యథా రాఘవః అస్య శోకస్య పారం కదా అధిగమిష్యసి ||

||Sloka meanings||

సాగరే హతనౌః -
in a ship wreck in the ocean
ప్లవమానః పరిశ్రాంతః యథా -
suffered while getting drowned
అస్య శోకస్య పారం -
the shore of the ocean of grief
రాఘవః కదా అధిగమిష్యసి -
when will Raghava reach?

||Sloka summary||

"Raghava who suffered like the one getting drowned in a ship wreck, when will he reach the shore of the ocean of grief." ||37.05||

||Sloka 37.06||

రాక్షాసానాం వధం కృత్వా సూదయిత్వా చ రావణం|
లంకా మున్మూలితాం కృత్వా కదా ద్రక్ష్యతి మాం పతిః||37.06||

స|| కదా రాక్షసానాం చ వధం కృత్వా రావణం సూదయిత్వా కదా లంకాం ఉన్మూలితాం కృత్వా మాం పతిః ద్రక్ష్యతి ||

||Sloka meanings||

రాక్షసానాం చ వధం కృత్వా -
having killed the Rakshasas
రావణం సూదయిత్వా -
having killed Ravana
లంకాం ఉన్మూలితాం కృత్వా -
having destroyed Lanka
కదా మాం పతిః ద్రక్ష్యతి -
when will my husband see me?

||Sloka summary||

"When will he kill the Rakshasas, kill Ravana, and uproot Lanka? When will he see me?" ||37.06||

||Sloka 37.07||

స వాచ్య సంత్వరస్యేతి యావ దేవ న పూర్యతే|
అయం సంవత్సరః కాలః తావద్ధి మమ జీవితమ్||37.07||

స|| అయం సంవత్సర కాలః యావదేవ న పూర్యతే సంత్వరస్యేతి సః వాచ్యః | మమ జీవితం తావద్ధిః||

||Sloka meanings||

అయం సంవత్సర కాలః -
this one year's time
యావదేవ న పూర్యతే -
before it is completed
సంత్వరస్యేతి సః వాచ్యః -
he be informed to come quickly
మమ జీవితం తావద్ధిః -
my life is till that time

||Sloka summary||

"There is this time limit of one year. He be informed to come quickly before it is completed. I am alive till that time only." ||37.07||

||Sloka 37.07||

వర్తతే దశమే మాసో ద్వౌతు శేషౌ ప్లవంగమ|
రావణేన నృశంసేన సమయో యః కృతో మమ||37.08||

స|| ప్లవంగమ రావణేన నృశంసేన మమ కృతః సమయః దశమే మాసః వర్తతే | శేషః ద్వౌ తు||

||Sloka meanings||

ప్లవంగమ రావణేన నృశంసేన -
O Vanara by the wicked Ravana
మమ కృతః సమయః - time was set.
దశమే మాసః వర్తతే -
tenth month is running
శేషః ద్వౌ తు - only two are left

||Sloka summary||

"Oh Vanara that time was given by the wicked Ravana. The tenth month is running. Only two months are remaining". ||37.08||

||Sloka 37.09||

విభీషణేన చ భ్రాత్రా మమ నిర్యాతనం ప్రతి|
అనునీతః ప్రయత్నేన న చ తత్ కురుతే మతిమ్||37.09||

స|| భ్రాత్రా విభీషణేన మమ నిర్యాతనం ప్రతి ప్రయత్నేన అనునీతః | తత్ మతిం న కురుతే||

||Sloka meanings||

భ్రాత్రా విభీషణేన -
by brother Vibhishana
మమ నిర్యాతనం ప్రతి -
to return me to Rama
ప్రయత్నేన అనునీతః -
made efforts gently
తత్ మతిం న కురుతే -
such thought not agreed

||Sloka summary||

"(Ravana's) Brother Vibhishana made efforts to advise my restoration. Such thought has not been agreed to." ||37.09||

That Vibhishana made efforts is a seed for the stories that will follow. Vibhishana intervening in Ravana's order to kill Hanuma further reinforces his role. Hanuma remembers all this and does not to torch Vibhishana's house, even as whole of Lanka is burnt.

||Sloka 37.10||

మమ ప్రతి ప్రదానం హి రావణస్య న రోచతే|
రావణం మార్గతే సంఖ్యే మృత్యుః కాలవశం గతమ్||37.10||

స|| మమ ప్రతి ప్రదానం హి రావణస్య న రోచతే | కాలవశం గతం రావణం సంఖ్యే మృత్యుః మార్గతే||

||Sloka meanings||

మమ ప్రతి ప్రదానం హి -
to return me
రావణస్య న రోచతే -
Ravana does not like
కాలవశం గతం రావణం -
having fallen into the trap of time
సంఖ్యే మృత్యుః మార్గతే -
in search of death in a war.

||Sloka summary||

"Ravana does not like to return me. Having fallen into the trap of time, Ravana is in search of death in a war." ||37.10||

||Sloka 37.11||

జ్యేష్ఠా కన్యాఽనలా నామ విభీషణ సుతా కపే|
తయా మమేద మాఖ్యాతం మాత్రా ప్రహితయా స్వయమ్||37.11||

స|| కపే ఆనలా నామ విభీషణ జ్యేష్టా సుతా కన్యా మాత్రా ప్రహితయా తయా స్వయం మమ ఇదం ఆఖ్యాతం ||

||Sloka meanings||

కపే ఆనలా నామ విభీషణ జ్యేష్టా సుతా కన్యా -
eldest daughter of Vibhishana by name Anala
మాత్రా ప్రహితయా - sent by her mother
తయా స్వయం మమ ఇదం ఆఖ్యాతం
by her this was told to me

||Sloka summary||

"Oh Vanara ! The eldest daughter of Vibhishana by name Anala sent by her mother told this to me. ||37.11||

How does Sita know all about Vibhishana ? Sita clarifies here saying Vibhishana's daughter told her, and the daughter was encouraged by her mother to tell her. This places whole of Vibhishana family in a different category. We heard the same in Trijata's dream too.

||Sloka 37.12||

అసంశయం హరిశ్రేష్ఠ క్షిప్రం మాం ప్రాప్స్యతే పతిః|
అంతరాత్మా హి మే శుద్ధః తస్మిం శ్చ బహవో గుణాః||37.12||

స|| హరిశ్రేష్ఠ పతిః క్షిప్రం మాం అసంశయం ప్రాప్స్యతి| మే అంతరాత్మాచ శుద్ధః తస్మింశ్చ బహవః గుణాః |

Rama Tika says- హి యతః మే అన్తరాత్మా శుద్ధః తస్మిన్ రామే చ బహవో గుణాః అతః పతిః రామః క్షిప్రం సంప్రాప్స్యతే।

||Sloka meanings||.

హరిశ్రేష్ఠ - best of Vanaras
పతిః క్షిప్రం మాం అసంశయం ప్రాప్స్యతి -
my husband will surely reach this place soon
మే శుద్ధః అంతరాత్మాచ -
my clear conscience ( knows)
తస్మింశ్చ బహవః గుణాః -
his many virtues.

||Sloka summary||

"Oh best of Vanaras ! My husband will reach this place soon no doubt about that. My conscience tells me of Rama's many virtues." ||37.12||

||Sloka 37.13||

ఉత్సాహః పౌరుషం సత్త్వ మానృశంస్యం కృతజ్ఞతా|
విక్రమశ్చ ప్రభావశ్చ సంతి వానర రాఘవే||37.13||

స|| వానర రాఘవే ఉత్సాహః పౌరుషం సత్త్వం అనృశంస్యం కృతజ్ఞతా విక్రమశ్చ ప్రభవశ్చ సంతి ||

||Sloka meanings||

వానర రాఘవే సంతి-
O Vanara, Raghava has ( endowed with)
ఉత్సాహః పౌరుషం సత్త్వం -
perseverance , manliness, prowess,
అనృశంస్యం కృతజ్ఞతా -
kindness gratitude
విక్రమశ్చ ప్రభవశ్చ -
competence, and power

||Sloka summary||

"Oh Vanara ! Raghava is endowed with perseverance , manliness, prowess, kindness, gratitude, competence, and power. " ||37.13||

||Sloka 37.14||

చతుర్దశ సహస్రాణి రాక్షసానాం జఘాన యః|
జనస్థానే వినా భ్రాత్రా శత్రుః కః తస్య నో ద్విజేత్||37.14||

స|| యః జనస్థానే వినా భ్రాత్రా చతుర్దశ సహస్రాణి రాక్షసానాం జఘాన తస్య కః శత్రుః నః ద్విజేత్ ||

||Sloka meanings||

యః జనస్థానే వినా భ్రాత్రా -
who without his brother's help in Janasthana?
చతుర్దశ సహస్రాణి రాక్షసానాం జఘాన
killed fourteen thousand Rakshasas
తస్య కః శత్రుః నః ద్విజేత్ -
for him which enemy cannot be defeated

||Sloka summary||

"Who is the enemy that will not tremble before the one who on his own without his brother's help killed fourteen thousand Rakshasas in Janasthana."||37.14||

||Sloka 37.15||

న స శక్య స్తులయితుం వ్యసనైః పురుషర్షభ|
అహం తస్య ప్రభావజ్ఞా శక్రస్యేవ పులోమజా||37.15||

స|| సః పురుషర్షభః వ్యసనైః తులయితుం న శక్యః | పులోమజా శక్రస్యేవ అహం తస్య ప్రభావజ్ఞా||

||Sloka meanings||

సః పురుషర్షభః -
that bull among men
వ్యసనైః తులయితుం న శక్యః -
will not be shaken by sorrow
పులోమజా శక్రస్యేవ -
like daughter of Puloma knowing Indra
అహం తస్య ప్రభావజ్ఞా -
I know his powers

||Sloka summary||

"That bull among men will not be shaken by sorrow. Like Puloma daughter of Indra I know his powers." ||37.15||

||Sloka 37.16||

శరజాలాంశుమాన్ శూరః కపే రామదివాకరః|
శత్రురక్షోమయం తోయం ఉపశోషం నయిష్యతి||37.16||

స|| కపే శూరః రామ దివాకరః శరజాలాంశుమాన్ శత్రురక్షోమయం తోయం ఉపశోషం నయిష్యతి ||

||Sloka meanings||

శూరః రామ - Valiant Rama
దివాకరః శరజాలాంశుమాన్ -
like the Sun with his rays of dazzling arrows
శత్రురక్షోమయం తోయం -
sea of enemy Rakshasas
ఉపశోషం నయిష్యతి -
will dry up

||Sloka summary||

"Oh Vanara ! The Valiant Rama like the Sun with his volleys of dazzling arrows will dry up the sea of enemy forces." ||37.16||

||Sloka 37.17||

ఇతి సంజల్పమానాం తాం రామార్థే శోకకర్షితామ్|
అశ్రుసంపూర్ణనయనాం ఉవాచ వచనం కపిః||37.17||

స|| ఇతి సంజల్పమానాం రామార్థే శోకకర్శితాం అశ్రు సంపూర్ణనయనాం తాం కపిః (ఇదం) వచనం ఉవాచ||

||Sloka meanings||

ఇతి సంజల్పమానాం -
thus speaking freely
రామార్థే శోకకర్శితాం -
tormented by sorrow for uniting with Rama
అశ్రు సంపూర్ణనయనాం -
with eyes filled with tears
తాం కపిః (ఇదం) వచనం ఉవాచ -
to her Vanara spoke
.

||Sloka summary||

" Then Vanara spoke to her, who was speaking freely, , tormented by sorrow for Rama, with her eyes filled with tears." ||37.17||

||Sloka 37.18||

శ్రుత్వైవతు వచో మహ్యం క్షిప్ర మేష్యతి రాఘవః|
చమూం ప్రకర్షన్మహతీం హర్యృక్షగణసంకులామ్||37.18||

స|| రాఘవః శ్రుత్వైవతు మహ్యం వచః క్షిప్రం ఏష్యతి చమూం ప్రకర్షన్ మహతీం హర్యక్షుగణసంకులాం ||

||Sloka meanings||

రాఘవః శ్రుత్వైవతు మహ్యం వచః -
Raghava, on hearing my words
హర్యక్షుగణసంకులాం -
groups of Vanaras and bears
చమూం ప్రకర్షన్ మహతీం -
leading a huge army
క్షిప్రం ఏష్యతి -
will soon come

||Sloka summary||

"Raghava , on hearing my words will soon come here leading a huge army of Vanaras and bears." ||37.18||

||Sloka 37.19||

అథవా మోచయిష్యామి త్వాం అద్యైవ వరాననే|
అస్మాత్ దుఃఖాత్ ఉపారోహ మమ పృష్ఠమనిందితే||37.19||

స|| వరాననే అథవా అద్యైవ త్వాం అస్మాత్ దుఃఖాత్ మోచయిష్యామి | అనిందితే మమ పృష్టం ఉపారోహ||

||Sloka meanings||

వరాననే అథవా - O beautiful lady
అద్యైవ త్వాం అస్మాత్ దుఃఖాత్ మోచయిష్యామి -
today itself I will release you from your grief
అనిందితే మమ పృష్టం ఉపారోహ-
o blame less one, you may ascend my back

||శ్లోకతాత్పర్యము

"Oh Beautiful Lady, today itself I will release you from your grief. O blameless one, you may ascend my back." ||37.19||

||Sloka 37.20||

త్వాం హి పృష్ఠగతాం కృత్వా సంతరిష్యామి సాగరమ్|
శక్తి రస్తిహి మే వోఢుం లంకా మపి స రావణమ్||37.20||

స|| త్వాం పృష్ఠగతాం కృత్వా సాగరం సంతరిష్యామి | మే సరావణం లంకాం అపి వోఢుం శక్తిః అస్తి హి||

||Sloka meanings||

త్వాం పృష్ఠగతాం కృత్వా -
keeping you on my back
సాగరం సంతరిష్యామి -
will cross the ocean
సరావణం లంకాం అపి -
Lanka along with Ravana
వోఢుం మే శక్తిః అస్తి హి -
I have the power to lift t

||Sloka summary||

" Keeping you on my back I will cross the ocean. I have the power to lift the whole of Lanka along with Ravana".||37.20||

||Sloka 37.21||

అహం ప్రస్రవణ స్థాయ రాఘవాయాద్య మైథిలి|
ప్రాపయిష్యామి శక్రాయ హవ్యం హుత మివానలః||37.21||

స|| మైథిలి అనలః హుతం హవ్యం శక్రాయ అహం ప్రస్రవణస్థాయ అద్యైవ ప్రాపయిష్యామి ||

||Sloka meanings||

మైథిలి - O Maithili
అనలః హుతం హవ్యం శక్రాయ -
God of Fire( carrying) oblations put in the fire for Indra
ప్రస్రవణస్థాయ -
for the one staying on the Mount Prasravana
అహం అద్యైవ ప్రాపయిష్యామి -
I will carry today itself

||Sloka summary||

"Maithili ! Like the sacred fire which carries the oblation to Indra, I will carry you to the one on Prasravana mountain today. " ||37.21||

||Sloka 37.22||

ద్రక్ష స్యద్యైవ వైదేహి రాఘవం సహ లక్ష్మణమ్|
వ్యవసాయ సమాయుక్తం విష్ణుం దైత్యవథే యథా||37.22||

స|| వైదేహి దైత్య వధే వ్యవసాయ సమాయుక్తం విష్ణుం యథా సహలక్ష్మణం రాఘవం అద్యైవ ద్రక్ష్యసి ||

Rama Tika says- దైత్య వధే వ్యవసాయసగాయుక్తం ఉత్సాహ సహితం విష్ణుం ఇవ తవ దర్శనే కృతః ఉత్సాహో యేన తం గిరిరాజస్య మూర్ధని ఆసీనం పురన్దరమివ ఆశ్రమస్థం రాఘవం అద్యైవ ద్రక్ష్యసి।

||Sloka meanings||.

వైదేహి - O Vaidehi
విష్ణుం యథా - like Vishnu
దైత్య వధే వ్యవసాయ సమాయుక్తం-
for the killing of demons making all out efforts
సహలక్ష్మణం రాఘవం అద్యైవ ద్రక్ష్యసి -
will see Rama together with Lakshmana today only

||Sloka summary||

"Vaidehi, you will see Rama together with Lakshmana making all out efforts in killing Rakshasas like Vishnu killed Daityas. ||37.22||

||Sloka 37.23||

త్వద్దర్శనకృతోత్సాహమాశ్రమస్థం మహాబలమ్|
పురందర మివాసీనం నాగరాజస్య మూర్థని||37.23||

స|| త్వద్దర్శన కృతోత్సాహం ఆశ్రమస్థం మహాబలం నాగరాజస్య మూర్ధని ఆసీనం పురందరమ్ ఇవ ||

||Sloka meanings||

నాగరాజస్య మూర్ధని ఆసీనం పురందరమ్ ఇవ -
like the Indra seated on the king of elephants
ఆశ్రమస్థం మహాబలం -
powerful one staying in the Ashram
ఆశ్రమములో నున్న మహాబలవంతులు
త్వద్దర్శన కృతోత్సాహం -
enthused in seeing you
(అద్యైవ ద్రక్ష్యసి - will see today only)

||Sloka summary||

"( You will see today only) Rama staying in the ashram will be enthused in seeing you like the Indra seated on the king of elephants." ||37.23||

||Sloka 37.24||

పృష్ఠమారోహ మేదేవీ మా వికాంక్షస్వ శోభనే|
యోగమన్విచ్ఛ రామేణ శశాంకే నేవ రోహిణీ||37.24||

స|| దేవీ మమ పృష్టం ఆరోహ| శోభనే మా వికాంక్షస్వ | రోహిణీ శశాంకేనైవ (త్వం) రామేణ యోగం అన్విచ్ఛ||

||Sloka meanings||

దేవీ మమ పృష్టం ఆరోహ -
O Devi climb on my back
శోభనే మా వికాంక్షస్వ -
O beautiful one does not hesitate
రోహిణీ శశాంకేనైవ (త్వం) రామేణ యోగం అన్విచ్ఛ-
like Rohini joining with Moon , you also join Rama

||Sloka summary||

"O Devi climb on my back. O beautiful one, do not hesitate, like Rohini joining with Moon , you also join Rama." ||37.24||

||Sloka 37.25||

కథయంతీవ చంద్రేణ సూర్యేణ చ మహార్చిషా|
మత్పృష్ఠమధిరుహ్య త్వం తరాssకాశమహార్ణవౌ||37.25||

స|| త్వం మత్ పృష్ఠం అధిరుహ్య చంద్రేణ మహార్చిషా సూర్యేణ కథయంతీవ ఆకాశ మహార్ణవౌ తర||

||Sloka meanings||

మత్ పృష్ఠం అధిరుహ్య -
climbing on my back
చంద్రేణ మహార్చిషా సూర్యేణ కథయంతీవ -
as if conversing with Moon and the flaming Sun
ఆకాశ త్వం మహార్ణవౌ తర -
you can cross ocean flying through the sky

||Sloka summary||

"Climbing on my back you can cross the ocean flying through the sky as if conversing with Moon and the flaming Sun." ||37.25||

||Sloka 37.26||

న హి మే సంప్రయాతస్య త్వా మితో నయతో అంగనే|
అనుగంతుం గతిం శక్తా స్సర్వే లంకానివాసినః||37.26||

స|| అంగనే త్వాం ఇతః నయతః సంప్రయాతస్య మే గతిం అనుగంతుం
సర్వే లంకానివాసినః న శక్తాః ||

||Sloka meanings||

అంగనే త్వాం ఇతః నయతః -
beautiful Lady while I carry you from this place
మే గతిం అనుగంతుం -
to speedily follow me
సంప్రయాతస్య సర్వే లంకానివాసినః న శక్తాః-
not possible for the inhabitants of Lanka joining together

||Sloka summary||

"Beautiful Lady! It is not possible for any of the inhabitants of Lanka to speedily follow me while I carry you from this place." ||37.26||

||Sloka 37.27||

యథైవాహ మిహ ప్రాప్తః తథైవాహమసంశయః|
యాస్యామి పశ్య వైదేహీ త్వాముద్యమ విహాయసమ్||37.27||

స|| వైదేహి యథైవ అహం ఇహ ప్రాప్తస్థః ఏవ అహం త్వాం ఉద్యమ్య యాస్యామి విహాయసం న సంశయమ్||

||Sloka meanings||

వైదేహి - Vaidehi
యథైవ అహం ఇహ ప్రాప్తస్థః ఏవ -
just as I reached here
త్వాం విహాయసం ఉద్యమ్య -
taking you through the sky
యాస్యామి న సంశయమ్ -
I will easily go without any doubt

||Sloka summary||

"Vaidehi ! Just as I reached here, similarly taking you on my back I will go across the sky. I have no doubt ".||37.27||

||Sloka 37.28||

మైథిలీ తు హరిశ్రేష్ఠాత్ శ్రుత్వా వచనమద్భుతమ్|
హర్షవిస్మిత సర్వాంగీ హనుమంత మథాబ్రవీత్||37.28||'

స|| మైథిలీ హరిశ్రేష్ఠాత్ అద్భుతం వచనం శ్రుత్వా హర్ష విస్మిత సర్వాంగీ అథ హనుమంతం అబ్రవీత్ ||

||Sloka meanings||

హరిశ్రేష్ఠాత్ అద్భుతం వచనం శ్రుత్వా-
hearing those wonderful words of the best of Vanaras
హర్ష విస్మిత సర్వాంగీ -
delighted experiencing joy all over
మైథిలీ అథ హనుమంతం అబ్రవీత్ -
Maithili said the following to Hanuman

||Sloka summary||

"Maithili, hearing those wonderful words of the best of Vanaras, was delighted experiencing joy and said the following." ||37.28||

||Sloka 37.29||

హనుమన్ దూర మధ్వానం కథం మాం వోఢుమిచ్ఛసి|
తదేవ ఖలు తే మన్యే కపిత్వం హరియూథప||37.29||

స|| హనుమాన్ దూరం అధ్వానం మాం వోఢుం కథం ఇచ్ఛసి | హరియూథప తే కపిత్వం తదేవ ఖలు మన్యే||

||Sloka meanings||

హనుమాన్ మాం వోఢుం కథం ఇచ్ఛసి -
Hanuman, how do you intend to carry me
దూరం అధ్వానం - a distant place.
హరియూథప - O leader of Vanaras
తే కపిత్వం తదేవ ఖలు మన్యే -
that is surely your nature as a monkey

||Sloka summary||

"Hanuman ! How do you intend to carry me to such a distant place? This is truly your monkey nature." ||37.29||

||Sloka 37.30||

కథం వాల్పశరీరస్త్వం మామితో నేతు మిచ్ఛసి|
సకాశం మానవేంద్రస్య భర్తుర్మే ప్లవగర్షభ||37.30||

స||వానరర్షభ అల్పశరీరః త్వం ఇతః మే భర్తుః మానవేంద్రస్య నేతుం కథం వా ఇచ్ఛసి||

||Sloka meanings||

వానరర్షభ -
O bull among Vanaras
అల్పశరీరః త్వం -
with your small body
ఇతః మే భర్తుః మానవేంద్రస్య సకాశం -
from here to my husband and the lord of men
నేతుం కథం వా ఇచ్ఛసి -
how will you take me?

||Sloka summary||

"Oh Bull among Vanaras with your small body how will you take me to the lord of men and my husband". ||37.30||

||Sloka 37.31||

సీతాయా వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్ మారుతాత్మజః|
చింతయామాస లక్ష్మీవాన్నవం పరిభవం కృతమ్||37.31||

స|| హనుమాన్ లక్ష్మీవాన్ మారుతాత్మజః సీతాయాః వచనం శ్రుత్వా నవం పరిభవం కృతం చింతయామాస||

||Sloka meanings||

హనుమాన్ లక్ష్మీవాన్ మారుతాత్మజః -
illustrious Hanuman, son of wind god
సీతాయాః వచనం శ్రుత్వా -
hearing those words of Sita
నవం పరిభవం కృతం -
new insult hurled at him
చింతయామాస - he thought

||Sloka summary||

"The illustrious Hanuman, son of wind god hearing those words of Sita threw a new insult hurled at him. "

||Sloka 37.32||

న మే జానాతి సత్త్వం వా ప్రభావం వాఽసితేక్షణా|
తస్మాత్ పశ్యతు వైదేహీ యద్రూపం మమ కామతః||37.32||

స|| అసితేక్షణా మే సత్త్వం వా ప్రభవం న జానాతి | తస్మాత్ కామతః మమ యద్రూపం (తత్) వైదేహి పశ్యతు ||

||Sloka meanings||

అసితేక్షణా - black eyed lady
మే సత్త్వం వా ప్రభవం న జానాతి -
not aware of my strength or powers
తస్మాత్ కామతః మమ యద్రూపం -
therefore form I can assume of my free will
(తత్) వైదేహి పశ్యతు - let Vaidehi see

||Sloka summary||

"Black eyed lady is not aware of my powers. Therefore let Vaidehi see the form I can assume of my free will ||37.32||

||Sloka 37.33||

ఇతి సంచిత్య హనుమాంస్తదా ప్లవగసత్తమః|
దర్శయామాస వైదేహ్యాః స్వరూప మరిమర్దనః||37.33||

స|| ఇతి సంచిత్య తదా ప్లవగసత్తమః హనుమాన్ అరిమర్దనః వైదేహ్యాః స్వరూపం దర్శయామాస||

||Sloka meanings||

ఇతి సంచిత్య తదా అరిమర్దనః -
thinking thus the crusher of enemies
ప్లవగసత్తమః హనుమాన్ -
Hanuman , the best of fliers
వైదేహ్యాః స్వరూపం దర్శయామాస -
started showing his real form to Vaidehi

||Sloka summary||

"Thinking thus Hanuman , the best of fliers and crusher of enemies started showing his real form to Vaidehi." ||37.33||

Here while Hanuma is showing his true from to Sita, we also get a glimpse of his true form. He does feel insulted by Sita's words. He could have responded with an injured ego, that injured ego could have lit a fire of anger. What we see is the ego-less form of Hanuma. He heard Sita. Understood what she does not know. Then showed his true nature. This is also the form of a teacher. Lack of ego is one of the most important attributes of a teacher.

||Sloka 37.34||

స తస్మాత్పాదపాద్ధీమానాప్లుత్య ప్లవగర్షభః|
తతో వర్థితు మారేభే సీతాప్రత్యయకారణాత్||37.34||'

స|| ధీమాన్ ప్లవగర్షభః సః తస్మాత్ పాదపాత్ ఆప్లుత్య తతః సీతాప్రత్యయకారణాత్ వర్ధితుం ఆరేభే||

||Sloka meanings||

ధీమాన్ ప్లవగర్షభః సః -
the bull among Vanaras and wise
తస్మాత్ పాదపాత్ ఆప్లుత్య -
moving away from the tree
తతః సీతాప్రత్యయకారణాత్ -
to increase the confidence of Sita
వర్ధితుం ఆరేభే -
started growing in size

||Sloka summary||

"The wise bull among Vanaras , moving away from the tree started growing in size to increase the confidence of Sita." ||37.34||

||Sloka 37.35||

మేరుమందర సంకాశో బభౌ దీప్తానలప్రభః|
అగ్రతో వ్యవతస్థే చ సీతాయా వానరోత్తమః||37.35||

స|| వానరోత్తమః మేరుమందరసంకాసః దీప్తానలప్రభః బభౌ | సీతాయాః అగ్రత్ః వ్యవతస్థే||

||Sloka meanings||

వానరోత్తమః మేరుమందర సంకాసః -
appeared like mount Meru or Mandara
ఆవానరుడు మేరు మందరపర్వత సమానముగా
దీప్తానలప్రభః బభౌ -
glowing like a blazing fire
సీతాయాః అగ్రత్ః వ్యవతస్థే -
stood in front of Sita.

||Sloka summary||

"The best of Vanaras glowing like a blazing fire appeared like mount Meru or Mandara. Then he stood in front of Sita." ||37.35||

||Sloka 37.36||

హరిః పర్వత సంకాశః తామ్రవక్త్రో మహాబలః|
వజ్రదంష్ట్రో నఖో భీమో వైదేహీం ఇదమబ్రవీత్||37.36||

స|| పర్వత సంకాశః తామ్రవక్త్రః మహాబలః వజ్రదంష్ట్ర నఖః భీమః హరిః వైదేహీం ఇదం అబ్రవీత్ ||

||Sloka meanings||

పర్వత సంకాశః -
resembling a mountain in size
తామ్రవక్త్రః మహాబలః -
powerful with a red face
వజ్రదంష్ట్ర నఖః -
with teeth and nails strong like diamonds
భీమః హరిః -
Vanara looking fearsome
వైదేహీం ఇదం అబ్రవీత్ -
spoke to Vaidehi as follows

||Sloka summary||

"Resembling a mountain in size, with red face, powerful, with teeth and nails strong like diamonds, looking fearsome , Hanuman spoke to Vaidehi." ||37.36||

||Sloka 37.37||

సపర్వతవనోద్దేశాం సాట్టప్రాకార తోరణామ్|
లంకా మిమాం స నాధాం వా నయితుం శక్తి రస్తి మే||37.37||

స|| సపర్వతవనోద్దేశాం సాట్టప్రాకారతోరణామ్ సనాథం ఇమామ్ లంకాం నయితుం మే శక్తిః అస్తి ||

||Sloka meanings||

సపర్వతవనోద్దేశాం -
filled with mountains and gardens
సాట్టప్రాకారతోరణామ్ -
with forts ramparts and gateways
సనాథం ఇమామ్ లంకాం -
Lanka along with the king
నయితుం మే శక్తిః అస్తి -
I have the power to carry

||Sloka summary||

"I have the power to carry whole of Lanka filled with mountains and gardens, forts ramparts and gateways along with its king." ||37.37||

||Sloka 37.38||

తదవస్థాప్యతాం బుద్ధి రలం దేవి వికాంక్షయా|
విశోకం కురు వైదేహి రాఘవం సహ లక్ష్మణమ్||37.38||

స|| దేవి తత్ వికాంక్షస్వ అలం బుద్ధిః అవస్థాప్యతామ్ | వైదేహి సహలక్ష్మణం రాఘవం విశోకం కురు ||

||Sloka meanings||

దేవి తత్ వికాంక్షస్వ -
O divine lady, enough of unworthy doubts
అలం బుద్ధిః అవస్థాప్యతామ్ -
be stable with your thoughts
వైదేహి సహలక్ష్మణం రాఘవం విశోకం కురు -
O Vaidehi rid Rama and Lakshmana of their sorrow

||Sloka summary||

"Oh Divine lady ! Enough of unworthy doubts. Be stable with your intellect. Oh Vaidehi rid Rama and Lakshmana of their sorrow". ||37.38||

||Sloka 37.39||

తం దృష్ట్వా భీమసంకాశం ఉవాచ జనకాత్మజా|
పద్మపత్రవిశాలాక్షీ మారుత స్యౌరసం సుతం||37.39||

స|| పద్మపత్రవిశాలాక్షి జనకాత్మజా తం భీమసంకాసం మారుతస్య ఔరసం సుతం దృష్ట్వా ఉవాచ||

||Sloka meanings||

పద్మపత్రవిశాలాక్షి జనకాత్మజా -
daughter of Janaka, wide eyed lady with eyes like lotus petals,
తం భీమసంకాసం - his fearsome form
మారుతస్య ఔరసం సుతం దృష్ట్వా -
seeing that son of wind god
ఉవాచ - spoke as follows

||Sloka summary||

"The wide-eyed lady, with eyes like lotus petals, the daughter of Janaka , seeing the fearsome form of the son of wind god spoke as follows." ||37.39||

||Sloka 37.40||

తవసత్వం బలం చైవ విజానామి మహాకపే|
వాయోరివ గతిం చైవ తేజశ్చాగ్నేరివాద్భుతమ్||37.40||

స|| మహాకపే తవ సత్త్వం బలం చైవ వాయోరివ గతిం ఆగ్నేరివ అద్భుతం తేజః చ విజానామి ||

||Sloka meanings||

మహాకపే తవ సత్త్వం బలం -
great Vanara, your power and strength
చైవ వాయోరివ గతిం -
the speed like that of wind
ఆగ్నేరివ అద్భుతం తేజః చ -
the brilliance like that of the fire
విజానామి -
I have understood

||Sloka summary||

"Oh Great Vanara ! I have understood your power and strength. The speed like that of wind , the brilliance like that of the fire is astonishing and splendid." ||37.40||

||Sloka 37.41||

ప్రాకృతోఽన్యః కథం చేమాం భూమి మాగంతు మర్హతి|
ఉదధే రప్రమేయస్య పారం వానరపుంగవ||37.41||

స || వానరపుంగవ ప్రాకృతః అన్యః అప్రమేయస్య ఉదధేః పారం ఇమాం భూమిం ఆగంతుం కథం అర్హతి|

||Sloka meanings||

వానరపుంగవ - best of Vanaras
అప్రమేయస్య ఉదధేః పారం -
this other shore of the immeasurable ocean
ఇమాం భూమిం ఆగంతుం -
to reach this land
ప్రాకృతః అన్యః కథం అర్హతి -
how can an ordinary person be capable?

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras ! How can an ordinary person be capable of reaching this shore of the immeasurable ocean? "||37.41||

||Sloka 37.42||

జానామి గమనే శక్తిం నయనే చాపి తే మమ|
అవశ్యం సంప్రధా ర్యాశు కార్యసిద్ధి ర్మహాత్మనః||37.42||

స|| గమనే మమ నయనే చ అపి శక్తిం జానామి | మహాత్మనః కార్యసిద్ధి అవశ్యం ఆశు సంప్రధార్యా ||

||Sloka meanings||

గమనే మమ నయనే చ అపి -
have the power to carry me
శక్తిం జానామి -
know that you have the power
మహాత్మనః -
great people
కార్యసిద్ధి అవశ్యం ఆశు సంప్రధార్యా -
after planning carefully will surely achieve success

||Sloka summary||

"I know that you have the power to carry me on the journey. After planning carefully the great people will surely achieve success ". ||37.42||

||Sloka 37.43||

అయుక్తం తు కపిశ్రేష్ఠ మమ గంతుం త్వయాఽనఘ|
వాయువేగ సవేగస్య వేగో మాం మోహయేత్తవ||37.43||'

స|| అనఘ కపిశ్రేష్ఠ త్వయా మమ గంతుం అయుక్తం | వాయువేగ సవేగస్య తవ వేగః మామ్ మోహయేత్ ||

||Sloka meanings||

అనఘ కపిశ్రేష్ఠ -
O sinless one , best of Vanaras
త్వయా మమ గంతుం అయుక్తం -
not proper for me to come with you
వాయువేగ సవేగస్య తవ వేగః -
your speed like that of the wind
మామ్ మోహయేత్ -
may render me unconscious.

||Sloka summary||

"Oh Sinless one , best of Vanaras , it is not proper for me to come with you. Your speed like that of the wind may render me unconscious." ||37.43||

||Sloka 37.44||

అహమాకాశ మాపన్నా హ్యుపర్యుపరి సాగరమ్|
ప్రపతేయం హి తే పృష్ఠాద్భయాద్వేగేన గచ్ఛతః||37.44||

స|| సాగరస్య ఉపరి ఆకాశం అహం వేగేన గచ్ఛతః తే పృష్టాత్ భయాత్ ఆపన్నా ప్రపతేయం||

||Sloka meanings||

సాగరస్య ఉపరి ఆకాశం వేగేన గచ్ఛతః -
flying over the sea at high speed
తే పృష్టాత్ భయాత్ -
from your back out of fear
ఆపన్నాఅహం ప్రపతేయం -
out of fear I may fall off

||Sloka summary||

"When you go over the sea speedily , out of fear I may fall off from your back." ||37.44||

||Sloka 37.45||

పతితా సాగరే చాహం తిమినక్రఝుషాకులే|
భవేయ మాశు వివశా యాదసామన్నముత్తమమ్||37.45||

స|| తిమినక్రఝషాకులే సాగరే పతితా అహం వివశా ఆశు యాదసాం ఉత్తమం అన్నం భవేయం||

||Sloka meanings||

తిమినక్రఝషాకులే సాగరే పతితా -
falling in to the sea filled with crocodiles
అహం వివశా ఆశు -
I will be helpless and immediately
యాదసాం ఉత్తమం అన్నం భవేయం -
be good food for the aquatic animals

||Sloka summary||

"Falling in to the sea filled with crocodiles I will be helpless and immediately be good for the aquatic animals".||37.45||

||Sloka 37.46||

న చ శక్ష్యే త్వయా సార్థం గంతుం శత్రువినాశన|
కళత్రవతి సందేహః త్వయ్యపి స్యాదసంశయః||37.46||

స|| హే శత్రువినాశన త్వయా సార్థం గంతుం న శక్ష్యే చ కళత్రవతి త్వయ్యపి సందేహః స్యాత్ అసంశయః||

Govindaraja Tika says- కళత్రవతీ రక్ష్యవతి త్వయి సన్దేహః స్యాత్। మమ రక్ష్యాయాం త్వయి విపత్ సన్దేహః స్యాత్ ఇత్యర్థః॥

Kalatravati is one to be protected. With one to be protected on his side, Hanuma will always have more concern for protection, and may be unable to focus on battling the Rakshasas chasing them is the import.

||Sloka meanings||

హే శత్రువినాశన - O destroyer of foes
త్వయా సార్థం గంతుం న శక్ష్యే చ -
not possible for me to go with you
కళత్రవతి త్వయ్యపి సందేహః స్యాత్ -
being burdened with a woman you also will have concerns
అసంశయః - without any doubt

||Sloka summary||

"Oh Destroyer of foes ! It is not possible for me to go with you. When you are burdened with a woman doubtlessly you will have a concern too, without any doubt." ||37.46||

||Sloka 37.47||

హ్రియమాణాం తు మాం దృష్ట్వా రాక్షసా భీమవిక్రమాః|
అనుగచ్ఛేయు రాదిష్టా రావణేన దురాత్మనా||37.47||

స|| హ్రియమాణాం మాం దృష్ట్వా భీమవిక్రమాః రాక్షసాః దురాత్మనా రావణేన ఆదిష్టాః అనుగచ్ఛేయుః ||

||Sloka meanings||

హ్రియమాణాం మాం దృష్ట్వా -
seeing me while being carried away
భీమవిక్రమాః రాక్షసాః -
fearsome Rakshasas
దురాత్మనా రావణేన ఆదిష్టాః -
ordered by the evil Ravana
అనుగచ్ఛేయుః -
follow you

||Sloka summary||

"Seeing me while being carried away, the fearsome Rakshasas ordered by the evil Ravana will follow you." ||37.47||

||Sloka 37.48||

తైస్త్వం పరివృత శ్శూరైః శూల ముద్గర పాణిభిః|
భవేస్త్వం సంశయం ప్రాప్తో మయా వీర కళత్రవాన్||37.48||

స|| త్వం శూలముద్గరపాణిభిః తైః శూరైః పరివృతః వీర మయా కళత్రవాన్ త్వం సంశయం ప్రాప్తః భవేః||

||Sloka meanings||

శూలముద్గరపాణిభిః తైః శూరైః పరివృతః -
being surrounded by those warriors' wielding spears and mace
వీర కళత్రవాన్ మయా -
O hero carrying me a woman
త్వం సంశయం ప్రాప్తః భవేః -
you too will have a concern

||Sloka summary||

"Oh Hero ! Being surrounded by those warriors and carrying me, you too will have a concern". ||37.48||

||Sloka 37.49||

సాయుధో బహవో వ్యోమ్ని రాక్షాసాస్త్వం నిరాయుధః|
కథం శక్ష్యసి సంయాతుం మాం చైవ పరిరక్షితుమ్||37.49||

స|| వ్యోమ్ని సాయుధాః రాక్షసాః బహవః త్వం నిరాయుథః సంయాతుం మాం పరిరక్షితుం చ కథం శక్ష్యసి ||

||Sloka meanings||

వ్యోమ్ని సాయుధాః రాక్షసాః బహవః -
in the sky there will be many armed Rakshasas
త్వం నిరాయుథః -
you will without weapons
సంయాతుం మాం పరిరక్షితుం చ -
fighting and protecting me too
కథం శక్ష్యసి -
how can you fight

||Sloka summary||

"In the sky there will be many armed Rakshasas, and you will be alone without weapons. How can you fight and protect me too? " ||37.49||

||Sloka 37.50||

యుధ్యమానస్య రక్షోభిః తవ తైః క్రూరకర్మభిః|
ప్రపతేయం హి తే పృష్ఠాత్ భయార్తా కపిసత్తమ||37.50||

స|| కపిసత్తమః తవ క్రూరకర్మభిః తైః యుధ్యమానస్య భయార్తా తే పృష్ఠాత్ ప్రపతేయం హి ||

||Sloka meanings||

కపిసత్తమః - best of Vanaras
క్రూరకర్మభిః తైః యుధ్యమానస్య తవ -
while you are battling those doers of evil deeds
భయార్తా తే పృష్ఠాత్ ప్రపతేయం హి -
out of fear I may fall off your back

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras , while you are battling those who do wicked deeds , out of fear I may fall off your back." ||37.50||

||Sloka 37.51||

అథ రక్షాంసి భీమాని మహంతి బలవంతి చ|
కథంచిత్ సాంపరాయే త్వాం జయేయుః కపిసత్తమ||37.51||

స|| కపిసత్తమ అథ భీమాని మహంతి బలవంతి చ రక్షాంసి సాంపరాయే కథంచిత్ త్వం జయేయుః||

||Sloka meanings||

కపిసత్తమ - best of Vanaras
అథ భీమాని మహంతి బలవంతి చ రక్షాంసి -
fearsome massive powerful Rakshasas
సాంపరాయే కథంచిత్ త్వం జయేయుః -
may somehow win over you in the fight

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras ! The fearsome massive powerful Rakshasa may somehow win over you in the fight". ||37.51||

||Sloka 37.52||

అథవా యుధ్యమానస్య పతేయం విముఖస్య తే|
పతితాం చ గృహీత్వా మాం నయేయుః పాపరాక్షసాః||37.52||

స|| అథవా యుధ్యమానస్య తే విముఖస్య పతేయుం పతితాం మామ్ గృహీత్వా పాప రాక్షసాః నయేయుః||

||Sloka meanings||

అథవా యుధ్యమానస్య -
Or while you are engaged in the fight
తే విముఖస్య పతేయుం -
fall down without your knowledge
పతితాం మామ్ గృహీత్వా -
taking me who has fallen down
పాప రాక్షసాః నయేయుః -
wretched Rakshasa take me away

||Sloka summary||

"Or else while you are engaged in the fight when you turn your attention away, I may fall down. Then the wretched Rakshasa may take me away." ||37.52||

||Sloka 37.53||

మాం వా హరేయు స్త్వద్దస్తాద్విశసేయురథాపి వా|
అవ్యవస్థౌ హి దృశ్యేతే యుద్ధే జయాపరాజయౌ||37.53||

స|| త్వత్ హస్తాత్ మామ్ హరేయుః అథాపి వా విశసేయుః | యుద్ధే జయాపరాజయౌ అవ్యవస్థౌ దృశ్యతే హి||

||Sloka meanings||

త్వత్ హస్తాత్ - from your hands
మామ్ హరేయుః అథాపి వా విశసేయుః -
may take me away or cut me to pieces.
యుద్ధే జయాపరాజయౌ -
success or defeat in a war
అవ్యవస్థౌ దృశ్యతే హి -
is seen as uncertain

||Sloka summary||

"From your hands they may take me away or cut me to pieces. The success or defeat in a war is seen as uncertain." ||37.53||

||Sloka 37.54||

అహం వాపి విపద్యేయం రక్షోభి రభితర్జితా|
త్వత్ప్రయత్నో హరిశ్రేష్ఠ భవే న్నిష్ఫల ఏవ తు||37.54||

స|| హరిశ్రేష్ఠ రక్షోభిః అభితర్జితా అహం విపద్యేయం వాపి త్వత్ప్రయత్నః నిష్ఫలః ఏవ తు భవేత్ ||

||Sloka meanings||

హరిశ్రేష్ఠ రక్షోభిః అభితర్జితా -
best of Vanaras very much threatened by Rakshasas
అహం విపద్యేయం వాపి - I may die
త్వత్ప్రయత్నః -
your effort
నిష్ఫలః ఏవ తు భవేత్ -
would be a waste too

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras ! In case I am caught by Rakshasas and intimidated and die, then all your effort would be waste too".||37.54||

||Sloka 37.55||

కామం త్వ మసి పర్యాప్తో నిహంతుం సర్వరాక్షసాన్ |
రాఘవస్య యశో హీయేత్త్వయా శస్తైస్తు రాక్షసైః||37.55||

స|| త్వం సర్వరక్షసాన్ నిహంతుం పర్యాప్తః అపి కామం త్వయా శస్తై రాక్షసైః రాఘవస్య యశః హీయేత్ ||

||Sloka meanings||

త్వం సర్వరక్షసాన్ -
all the Rakshasas
త్వం నిహంతుం పర్యాప్తః అపి -
though you may be able to kill
కామం త్వయా శస్తై రాక్షసైః -
Rakshasas being killed by you
రాఘవస్య యశః హీయేత్ -
Rama's fame will be diminished

||Sloka summary||

"You may be able to kill all the Rakshasas. But by that act of your killing Rakshasas Rama's fame will be diminished." ||37.55||

||Sloka 37.56||

అథవాఽఽదాయా రక్షాంసి న్యసేయు స్సంవృతే హి మామ్|
యత్ర తే నాభిజానీయుర్హరయో నాపి రాఘవౌ||37.56||

స||అథవా రక్షాంసి మాం ఆదాయ యత్ర తే హరయః రాఘవౌ అపి నాభిజానీయుః సంవృతే న్యసేయుః ||

||Sloka meanings||

అథవా రక్షాంసి మాం ఆదాయ -
Or else the Rakshasas having brought me back
యత్ర తే హరయః రాఘవౌ అపి -
where neither you nor the Vanaras
నాభిజానీయుః -
not know
సంవృతే న్యసేయుః -
hide in a secret place

||Sloka summary||

"Or else the Rakshasas having brought me back will conceal me in a place which neither Raghava nor you will know." ||37.56||

||Sloka 37.57||

అరంభస్తు మదర్థో యం తతస్తవ నిరర్థకః|
త్వయా హి సహ రామస్య మహానాగమనే గుణః||37.57||

స|| తతః మదర్థః తవ ఆరంభస్తు నిరర్థకః త్వయా సహ రామస్య ఆగమనే మహాన్ గుణః||

||Sloka meanings||

తతః మదర్థః తవ ఆరంభస్తు నిరర్థకః -
so for my sake the effort you started will be a waste
త్వయా సహ రామస్య ఆగమనే -
Rama coming along with you
మహాన్ గుణః - will be of great merit
మహత్తరమైన గుణములు కల పని

||Sloka summary||

"So for my sake the effort you started will be a waste. Rama coming along with you will be of great merit." ||37.57||

||Sloka 37.58||

మయి జీవిత మాయత్తం రాఘవస్య మహాత్మనః|
భాతౄణాం చ మహాబాహో తవ రాజ కులస్య చ||37.58||

స|| మహాబలే మహాత్మనః రామస్య భ్రాత్రూణాం తవ రాజకులస్య జీవితం మయి ఆయత్తం||

||Sloka meanings||

మహాబలే - o powerful one
మహాత్మనః రామస్య భ్రాత్రూణాం -
of great soul Rama's brothers
తవ రాజకులస్య -
of the king's family too
జీవితం మయి ఆయత్తం -
life will dependent on me

||Sloka summary||

"Oh Powerful one ! The survival of Rama , his brothers, your kings' relatives and yourself is dependent on my survival." ||37.58||

||Sloka 37.59||

తౌ నిరాశౌ మదర్థం తు శోకసంతాపకర్శితౌ|
సహ సర్వర్క్షహరిభిస్త్యక్షతః ప్రాణ సంగ్రహమ్||37.59||

స|| మదర్థం శోకసంతాపకర్శితౌ తౌ నిరాశౌ సర్వర్క్ష హరిభిః ప్రాణసంగ్రహం త్యక్షతః||

||Sloka meanings||

మదర్థం శోకసంతాపకర్శితౌ -
both immersed in sorrow for me
నిరాశౌ - with hopes lost
సర్వర్క్ష హరిభిః -
all the Vanaras too
తౌ ప్రాణసంగ్రహం త్యక్షతః -
they will give up their lives

||Sloka summary||

"Both of them immersed in sorrow , and with hopes lost , and all the Vanaras too will give up their lives".||37.59||

||Sloka 37.60||

భర్తృ భక్తిం పురస్కృత్య రామాదన్యస్య వానర|
న స్పృశామి శరీరం తు పుంసో వానర పుంగవ||37.60||

స|| వానరపుంగవ భర్తుః భక్తిం పురస్కృత్య రామాత్ అన్యస్య శరీరం తు న స్ప్రుశామి |

||Sloka meanings||

వానరపుంగవ - best of Vanaras
భర్తుః భక్తిం పురస్కృత్య -
being devoted to my husband
రామాత్- other than Rama
అన్యస్య శరీరం తు న స్పృశామి -
cannot touch the body of any other person

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras ! Devoted to my husband I cannot touch the body of any other person." ||37.60||

||Sloka 37.61||

యదహం గాత్ర సంస్పర్శం రావణస్య బలాద్గతా|
అనీశా కిం కరిష్యామి వినాథా వివశా సతీ ||37.61||

స|| అహం బలాత్ రావణస్య గాత్రసంస్పర్శం గతా యత్ అనీశా వివశా సతీ | వినాథా కిం కరిష్యామి ||

||Sloka meanings||

అహం బలాత్ -
I was forcefully (brought)
రావణస్య గాత్ర సంస్పర్శం గతా -
had body contact with Ravana
యత్ అనీశా వివశా సతీ -
as a helpless one, had no control on myself.
వినాథా కిం కరిష్యామి -
without my husband what can I do

||Sloka summary||

"I had body contact with Ravana when I was forcefully brought, as I had no control on myself. Without my husband what can I do." ||37.61||

||Sloka 37.62||

యది రామో దశగ్రీవమిహ హత్వా స బాంధవమ్|
మామితో గృహ్య గచ్ఛేత్తత్తస్య సదృశం భవేత్||37.62||

స|| రామః సబాంధవం దశగ్రీవం ఇహ హత్వా మాం ఇతః గృహ్య గచ్ఛేత్ యది తత్ తస్య సదృశం భవేత్ ||

||Sloka meanings||

రామః సబాంధవం దశగ్రీవం ఇహ హత్వా -
If Rama kills Ravana along with all his relations here
మాం ఇతః గృహ్య గచ్ఛేత్ యది -
takes me from here and goes
తత్ తస్య సదృశం భవేత్ -
that will be proper for him

||Sloka summary||

"If Rama kills Ravana along with all his relations here and takes me from here that will be proper for him." ||37.62||

Here Sita says, 'तत् तस्य सदृशं भवेत्'; That is indeed very appropriate for Sita. Why? Hanuma could have made her join Rama in a moment. But as the husband of Sita, Rama killing Ravana and freeing her from her captivity is the honorable way. That is Sita's thought. That may mean increased duration of her captivity. It may result in increased period of separation from Rama. That suffering is minor in Sita's view. Honor of Rama is clearly at a higher pedestal. Surely the added suffering is worth the cause.

||Sloka 37.63||

శ్రుతా హి దృష్టా శ్చ మయా పరాక్రమా
మహత్మనస్తస్య రణావిమర్దినః|
స దేవగంధర్వభుజంగరాక్షసా
భవంతి రామేణ సమా హి సంయుగే ||37.63||

స|| రణావమర్దినః మహాత్మనః తస్య పరాక్రమాః మయా శ్రుతాః దృష్టాశ్చ సంయుగే| దేవగంధర్వభుజంగరాక్షసాః రామేన సమాః న హి||

||Sloka meanings||

రణావమర్దినః మహాత్మనః -
the great one who is a crusher of enemies in the war
తస్య పరాక్రమాః - his valor
మయా శ్రుతాః దృష్టాశ్చ సంయుగే -
heard and seen too in a war
దేవగంధర్వభుజంగరాక్షసాః -
among Devas, Gandharvas, Bhujangas, and Rakshasas.
రామేణ సమాః న హి - no one equal to Rama

||Sloka summary||

" Have heard and seen the valor of the great one who is a crusher of enemies in the war. There is no one equal to Ram among Devas, Gandharvas, Bhujangas, and Rakshasas. ||37.63||

||Sloka 37.64||

సమీక్ష్య తం సంయతి చిత్రకార్ముకమ్
మహాబలం వాసవతుల్యవిక్రమమ్|
స లక్ష్మణం కో విషహేత రాఘవమ్
హూతాశనం దీప్త మివానిలేరితమ్||37.64||

స|| చిత్రకార్ముకం మహాబలం వాసవతుల్యవిక్రమం సలక్ష్మణం అనిలేరితం దీప్తం హుతాసనం ఇవ తం రాఘవం సంయతి సమీక్ష్య కః విషహేతః||

||Sloka meanings||

చిత్రకార్ముకం -
wielder of powerful bow,
వాసవతుల్యవిక్రమం -
equal to Vasava in strength
మహాబలం -
endowed with great strength
స లక్ష్మణం -
along with Lakshmana
అనిలేరితం దీప్తం హుతాసనం ఇవ -
like a blazing fire whipped by wind
తం రాఘవం సంయతి సమీక్ష్య కః విషహేతః -
facing him in the battle who can stand

||Sloka summary||

"The wielder of powerful bow, endowed with great strength, is equal to Vasava in strength. He is like a blazing fire whipped by wind. Who can withstand the power of Rama along with Lakshmana."? ||37.64||

||Sloka 37.65||

స లక్ష్మణం రాఘవ మాజిమర్దనమ్
దిశాగజం మత్తమివ వ్యవస్థితమ్|
స హేత కో వానరముఖ్య సంయుగే
యుగాంత సూర్యప్రతిమం శరార్చిషమ్||37.65||

స||వానరముఖ్య సలక్ష్మణం ఆజిమర్దనం మత్తం దిశగజం ఇవ వ్యవస్థితం శరార్చిషం యుగాంతసూర్యప్రతిమం రాఘవం సంయుగే కః సహేత్ ||

||Sloka meanings||

వానరముఖ్య - o chief of Vanaras
స లక్ష్మణం ఆజిమర్దనం -
crusher of enemies along with Lakshmana
మత్తం దిశగజం ఇవ వ్యవస్థితం -
like the intoxicated elephant supporting the quarters
శరార్చిషం యుగాంత సూర్యప్రతిమం -
rays of arrows resembling the rays of the Sun at the time of deluge
రాఘవం సంయుగే కః సహేత్ -
who can withstand that Rama in the battle?

||Sloka summary||

"Oh Chief of Vanaras ! Who can withstand Rama along with Lakshmana, who are steady like the intoxicated elephants supporting the quarters , whose rays of arrows resemble the rays of the Sun at the time of deluge"? ||37.65||

||Sloka 37.66||

స మే హరిశ్రేష్ఠ స లక్ష్మణం పతిం
సయూధపం క్షిప్ర మిహోపపాదయ|
చిరాయ రామం ప్రతి శోకకర్శితామ్
కురుష్వ మాం వానరముఖ్య హర్షితాం||37.66||

స|| హరిశ్రేష్ఠ సః సలక్ష్మణం సయూథపం పతిం క్షిప్రం ఇహ ఉపపాదయ | వానరముఖ్య రామం ప్రతి చిరాయ శోకకర్శితాం మాం హర్షితాం కురుష్వ||

||Sloka meanings||

హరిశ్రేష్ఠ - o best of Vanaras
సః సలక్ష్మణం సయూథపం పతిం -
along with Lakshmana and the army of Vanaras
క్షిప్రం ఇహ ఉపపాదయ -
bring him here quickly
వానరముఖ్య - O chief of Vanaras
రామం ప్రతి చిరాయ శోకకర్శితాం మాం -
me who is immersed in sorrow thinking of Rama
హర్షితాం కురుష్వ -
make me happy

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras, Bring him along with Lakshmana and the army of Vanaras here quickly. Oh Chief of Vanaras delight make me who is immersed in sorrow thinking of Rama". ||37.61||

Ramayana is also known as a "सीतायाः चरितं महत्". Themes in this Sarga Indeed, makes the case for Ramayana as "सीतायाः चरितं महत्". The age-old tradition of wives standing up for their husband's honor, probably has its roots in Sita's devotion to Rama. In that traditional mold wives keep doing many things for their husbands ; 'तत् तस्य सदृशं भवेत्' is a thought of many wives over the ages. The husbands too should think on the same lines 'तत् तस्य सदृशं भवेत्'.

With the same thought Sita tells Hanuma. "Oh, best of Vanaras, Bring him along with Lakshmana, and the army of Vanaras here quickly. Oh, Chief of Vanaras make me happy"

That is how Sita conveys her wish to Hanuma.

In this context Ramayana Tilaka says, "चिरकालं शोककर्शितां (मां) रामस्य अत्र आगमने हर्षितांकुरुष्व। समूल सकल नाशनेति भावः।"."I am suffering with sorrow for long time.
make me happy with Rama coming here" It means that Sita wants the destruction of the Rakshasas, who are the cause of her sorrow?

Govindaraja in his commentary also refers to Sita 's wish. " कुरुष्वमां वानर वीर हर्षिताम्","make me happy etc. by bringing Rama and Lakshman here".
He says in his commentary ॥अनया भक्त्या उपायान्तरं स्वरूपविरुद्धं भगवत्प्राप्तौ स ऎवोपाय इति दर्शितः॥ "offered a not so legitimate means of obtaining the 'Darshan 'of Bhagavan, Sita stuck to the proper way of realizing Bhagavan"; Realization by any means is not the mantra. The process shall always be appropriate. This touches on the age-old issue of means and ends. "Ends by any means is not OK. Means are as important as the ends or goals"

Thus, ends the thirty seventh Sarga of Sundarakanda in Shrimad Valmiki Ramayana

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే సప్తత్రింశస్సర్గః ||

Thus ends the thirty-seventh Sarga of Sundarakanda in Shrimad Valmiki Ramayanam.

||om tat sat||